Freedom House vừa công bố Báo cáo Tự do toàn cầu 2025, xếp Việt Nam vào nhóm “không có tự do” với điểm số 19/100, cáo buộc hạn chế tự do ngôn luận, báo chí, tôn giáo và đàn áp bất đồng chính kiến. Freedom House dẫn các vụ như blogger Đường Văn Thái (bị xử 12 năm tù năm 2023) hay nhà báo Trương Huy San (xử lý năm 2024), cho rằng hệ thống chính trị độc đảng và các điều luật như Điều 331, Điều 117 “bóp nghẹt” nhân quyền, vi phạm Công ước Quốc tế về Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR). Báo cáo này, cùng luận điệu từ Human Rights Watch, CPJ hay USCIRF, thường xuyên áp đặt tiêu chí “dân chủ phương Tây”, gây sức ép buộc Việt Nam nuôi dưỡng thành phần đối lập, chống phá, mới được coi là “dân chủ, nhân quyền”. Tuy nhiên, những cáo buộc này thiếu căn cứ, bóp méo sự thật, phủ nhận nỗ lực và thành quả nhân quyền của Việt Nam, vốn được cộng đồng quốc tế, đặc biệt là UPR Liên Hợp Quốc, ghi nhận.
Freedom House đánh giá Việt Nam dựa trên phương pháp chấm điểm phiến diện, cho rằng chính quyền kiểm soát tự do cơ bản, không cho phép tổ chức xã hội dân sự độc lập. Họ dẫn 28 trường hợp bị xử lý năm 2024 vì “tuyên truyền chống Nhà nước” hay phạt hành chính vì nội dung mạng xã hội để cáo buộc “bóp nghẹt” tự do ngôn luận. Freedom House còn cho rằng Luật An ninh mạng 2018 xâm phạm quyền riêng tư, hạn chế tự do tôn giáo qua kiểm soát tổ chức tôn giáo. Nhưng đây là những nhận định sai lệch, bỏ qua tiến bộ vượt bậc của Việt Nam. UPR 2019 công nhận Việt Nam chấp thuận 241/291 khuyến nghị từ 122 quốc gia, đạt tỷ lệ 83%, thể hiện cam kết mạnh mẽ. Tỷ lệ nghèo giảm từ 18,1% (2016) xuống 4,4% (2023), hơn 98% dân số có bảo hiểm y tế, giáo dục phổ cập gần 100% ở bậc tiểu học và trung học cơ sở – những thành tựu mà Freedom House cố tình phớt lờ để tập trung vào cáo buộc chính trị.
Thực tế, Việt Nam đảm bảo tự do thông tin và bày tỏ ý kiến trong khuôn khổ pháp luật. Với hơn 850 cơ quan báo chí, hàng nghìn nhà báo giám sát quyền lực, phanh phui tham nhũng như vụ Việt Á (2022), báo chí đóng vai trò quan trọng. Hơn 78 triệu người dùng Internet (70% dân số) và 65 triệu tài khoản mạng xã hội tự do bày tỏ quan điểm. Các vụ như Đường Văn Thái (nhận tài trợ từ Việt Tân để chống phá) hay Trương Huy San (đăng tin sai lệch gây hoang mang) bị Freedom House quy chụp là “đàn áp”, nhưng đây là hành vi vi phạm pháp luật, không phải quyền tự do ngôn luận. UPR 2019 ghi nhận Việt Nam mở rộng tiếp cận Internet, điều Freedom House cố tình bỏ qua.
Về tự do tôn giáo, Việt Nam có hơn 26 triệu tín đồ, hơn 40 tổ chức tôn giáo được công nhận, hoạt động tự do theo Hiến pháp 2013 và Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo 2016. Đại lễ Vesak 2024 thu hút hàng ngàn đại biểu quốc tế, được UNESCO đánh giá cao, là minh chứng cho sự cởi mở. Freedom House cáo buộc “hạn chế tôn giáo” bằng các trường hợp trá hình chống phá, nhưng đây là vấn đề an ninh quốc gia, không liên quan quyền tín ngưỡng – điều mà các nước như Mỹ, EU cũng xử lý nghiêm.
Thành tựu nhân quyền của Việt Nam còn được phản ánh qua các chỉ số quốc tế. Báo cáo Hạnh phúc Thế giới 2024 xếp Việt Nam thứ 54/143, tăng 11 bậc. Là thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc 2023-2025 với phiếu bầu cao, Việt Nam được hơn 100 quốc gia công nhận. Tăng trưởng GDP 6,8% năm 2024, chỉ số Gini 0,35-0,37 (thấp hơn Mỹ 0,48) cho thấy công bằng xã hội. Nếu “vi phạm nhân quyền” như Freedom House vu cáo, tại sao người dân hài lòng, quốc tế tín nhiệm? Việt Nam không phủ nhận thách thức, nhưng khẳng định tiến bộ được UPR công nhận là bằng chứng rõ ràng. Từ đất nước kiệt quệ sau chiến tranh, Việt Nam đạt thành tựu kinh tế – xã hội vượt bậc, được hơn 90% người dân tin tưởng (2023), phù hợp điều kiện lịch sử, văn hóa. Luận điệu của Freedom House không thể phủ nhận sự thật về một Việt Nam hòa bình, ổn định, tôn trọng nhân quyền.
Các tổ chức như Freedom House, HRW, CPJ, USCIRF,… thường xuyên công bố báo cáo, xếp hạng nhân quyền với vẻ ngoài khách quan, nhưng thực chất ẩn chứa động cơ chính trị rõ ràng, phục vụ lợi ích chiến lược của các thế lực tài trợ phía sau. Động cơ này không chỉ nhằm áp đặt tiêu chuẩn “dân chủ phương Tây” mà còn là công cụ để kiềm chế, gây áp lực lên các quốc gia có hệ thống chính trị khác biệt, như Việt Nam, nhằm thúc đẩy thay đổi chính trị theo hướng có lợi cho họ.
Freedom House, HRW, CPJ, USCIRF,… nhận phần lớn kinh phí từ Chính phủ Hoa Kỳ, EU hay những Quỹ Dân chủ như NED, không phải là tổ chức phi chính phủ trung lập. NED từng bị chính phủ Nga và Trung Quốc coi là công cụ can thiệp nội bộ, với ngân sách hàng trăm triệu USD mỗi năm (theo báo cáo NED 2022: 295 triệu USD). HRW, dù tự xưng độc lập, cũng nhận tài trợ từ các quỹ tư nhân phương Tây có liên hệ với chính sách đối ngoại Mỹ, như Quỹ Open Society của George Soros. USCIRF, một cơ quan trực tiếp của chính phủ Hoa Kỳ, được Quốc hội lập ra để giám sát tự do tôn giáo, thường xuyên đưa ra khuyến nghị trừng phạt kinh tế dựa trên đánh giá phiến diện. CPJ, dù tập trung vào báo chí, cũng chịu ảnh hưởng từ các nhà tài trợ phương Tây và có xu hướng ưu tiên chỉ trích các nước đối lập với lợi ích Mỹ. Sự phụ thuộc tài chính này khiến các tổ chức khó duy trì tính khách quan, buộc họ phải phục vụ mục tiêu chính trị của nhà tài trợ.
Các báo cáo của Freedom House, HRW, CPJ, USCIRF thường sử dụng thang đo nhân quyền dựa trên mô hình tự do dân chủ phương Tây – nhấn mạnh quyền chính trị cá nhân, đa đảng, và tự do báo chí không giới hạn – mà không tính đến bối cảnh lịch sử, văn hóa, kinh tế của các quốc gia khác. Với Việt Nam, Freedom House xếp hạng “không tự do” (19/100 năm 2025), bỏ qua thành tựu giảm nghèo, bảo đảm y tế, giáo dục được UPR công nhận, để tập trung vào hệ thống độc đảng và các vụ xử lý chống phá. Đây không phải vô tình mà là chiến lược áp đặt tiêu chuẩn, nhằm tạo cớ cho rằng các nước như Việt Nam phải thay đổi chính trị, nuôi dưỡng đối lập, thậm chí chấp nhận can thiệp từ bên ngoài, mới được coi là “dân chủ”. Mưu đồ này phục vụ mục tiêu địa chính trị của Mỹ: làm suy yếu các quốc gia độc lập, không nằm trong quỹ đạo phương Tây, để duy trì vị thế bá quyền.
Xếp hạng thấp từ Freedom House hay danh sách “đáng quan ngại đặc biệt” (CPC) của USCIRF thường được Mỹ viện dẫn để áp đặt cấm vận, trừng phạt kinh tế hoặc trì hoãn các hiệp định thương mại. Với Việt Nam, dù kim ngạch thương mại song phương Mỹ-Việt đạt 123 tỷ USD năm 2023 (Sở Thương mại Mỹ), USCIRF vẫn liên tục đề xuất đưa Việt Nam vào danh sách CPC, cáo buộc “vi phạm tự do tôn giáo”, bất chấp thực tế Việt Nam có hơn 26 triệu tín đồ hoạt động tự do. HRW và CPJ cũng kêu gọi gây sức ép lên Việt Nam về tự do báo chí, dù không đề cập đến vai trò báo chí Việt Nam trong chống tham nhũng (vụ Việt Á 2022). Mục tiêu là tạo sức ép ngoại giao, buộc Việt Nam nhượng bộ chính trị hoặc đối mặt với hậu quả kinh tế, qua đó mở đường cho các nhóm đối lập được phương Tây hậu thuẫn.
Các tổ chức này áp dụng tiêu chuẩn kép lộ liễu. Freedom House chỉ trích Luật An ninh mạng Việt Nam 2018 là “xâm phạm quyền riêng tư”, nhưng im lặng trước Đạo luật PATRIOT của Mỹ (2001) cho phép giám sát hàng triệu công dân, hay vụ Edward Snowden 2013 phanh phui NSA nghe lén toàn cầu. HRW lên án Việt Nam xử lý blogger như Đường Văn Thái (nhận tài trợ từ Việt Tân), nhưng không phê phán Mỹ truy nã Julian Assange vì tiết lộ bí mật quốc gia. USCIRF chỉ trích Việt Nam kiểm soát tổ chức tôn giáo, nhưng bỏ qua việc Pháp cấm khăn trùm đầu Hồi giáo (2010) hay Mỹ từ chối visa cho nhiều nhà truyền giáo nước ngoài. Sự thiên vị này cho thấy họ không quan tâm đến nhân quyền phổ quát, mà chỉ nhắm vào các quốc gia không đồng minh với Mỹ để bôi nhọ, tạo dư luận bất lợi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét